ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ : Αιτίες – Συνέπειες – Μέτρα για την αντιμετώπισή της

Γράφει ο κ.Πασχάλης Πούλος

                        
    Περιθωριοποίηση ονομάζουμε την απομάκρυνση ατόμων ή ομάδων από το κοινωνικό σύστημα και το κατεστημένο. Είναι η αδυναμία να αφομοιώσουν καθιερωμένες αξίες και κανόνες, λόγω παρεκκλίνουσας ή αποκλίνουσας συμπεριφοράς. Περιθωριακά, κατ’ αναλογία, είναι τα άτομα των οποίων η συμπεριφορά, οι ενέργειες, ο τρόπος διαβίωσης, αμφίεσης, εμφάνισης και η ιδεολογία τους παρεκκλίνουν από αυτή του κοινωνικού συνόλου. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται οι τοξικά εξαρτημένοι, τρομοκράτες, χούλιγκανς, μειονότητες, φορείς έιτζ, ανένταχτοι και άλλοι.
    Η περιθωριοποίηση δεν είναι κάτι καινούργιο. Έχει τις ρίζες της σε παλαιότερες εποχές. Κατά την αρχαιότητα περιθωριακοί θεωρούνταν οι λεπροί, παράφρονες, επαίτες και ενδεχομένως άλλες κατηγορίες.
    Το φαινόμενο αυτό αρχίζει να απασχολεί και να αποτελεί πρόβλημα από τα μέσα του 20ου αιώνα και ειδικότερα με την εμφάνιση των χίπις, που κατέκλυσαν σύντομα την Αμερική και την Ευρώπη. Με την εκτόνωση του ρεύματος και τη βαθμιαία εξαφάνισή του, εμφανίζονται άλλες κατηγορίες περιθωριακών, με τη σημερινή τους μορφή, που ο αριθμός τους αυξάνεται επικίνδυνα.
    Οι βασικοί λόγοι που οδηγούν τα άτομα στην περιθωριοποίησης είναι η ρευστότητα της εποχής μας, οι πολλές ανακατατάξεις και η ιδεολογική σύγχυση που επικρατεί. Καθιερωμένες αξίες και ιδανικά χάνονται και τη θέση τους παίρνουν, άλλες αμφιβόλου ποιότητας. Ακόμη η μορφή της σημερινής παιδείας, η απουσία δημιουργικής διδασκαλίας, η στείρα τεχνοκρατία, η αποστήθιση και τα κενού περιεχομένου διδακτικά βιβλία στρέφουν τους νέους σε τέτοιου είδους καταστάσεις. Η χαλαρότητα των οικογενειακών δεσμών, τα λαθεμένα πρότυπα που προβάλλονται από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και η μορφή των μεγαλουπόλεων ευνοούν τέτοιες συμπεριφορές.
    Οι δυσμενείς συνέπειες του περιθωρίου είναι πολλές και σοβαρές. Βλάπτουν πρώτα το ίδιο το άτομο και πλήττουν σοβαρά το κοινωνικό σύνολο. Τα περιθωριοποιημένα άτομα αντί να βρουν λύση στα προβλήματά τους επιφορτίζονται με άλλα καινούργια, πολύ πιο δύσκολα και επώδυνα. Ο ψυχικός τους κόσμος αντί να βρει τη γαλήνη και την ηρεμία, διαταράσσεται ακόμη περισσότερο. Οι συνθήκες διαβίωσής τους είναι κακές μέχρι και άθλιες. Χάνουν την προσωπικότητά τους και καθίστανται άβουλα όργανα των επιτήδειων. Οι πιθανότητες επαγγελματικής τους αποκατάστασης ελαχιστοποιούνται, επειδή η κοινωνία μας αρνείται να τους δεχθεί στους κόλπους της. Εθίζονται σε έναν τρόπο ζωής που δύσκολα μπορούν να τον αλλάξουν. Θέτουν τη σωματική τους ακεραιότητα σε κίνδυνο. Δεν είναι λίγες οι φορές που εξαιτίας της συμπεριφοράς τους καταλήγουν στη φυλακή.
    Πέρα από τον εαυτό τους επηρεάζουν σοβαρά και το κοινωνικό σύνολο. Δυναμιτίζουν την κοινωνία και υπονομεύουν τις δομές της. Διαταράσσουν την ησυχία και ηρεμία των πολιτών. Διασαλεύουν την τάξη και την ασφάλεια. Η βία και η εγκληματικότητα είναι το κύριο χαρακτηριστικό τους. Καταστρέφουν αδιακρίτως ξένες περιουσίες και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα των άλλων. Ορισμένες κατηγορίες απ’ αυτούς (χούλιγκανς και αναρχικοί) έχουν γίνει ο εφιάλτης της κοινωνίας. Γνωστός είναι σε όλους ο τρόπος και τα αποτελέσματα των εκδηλώσεών τους. Δρουν αστραπιαία και δεν αφήνουν τίποτα όρθιο απ’ όπου περνούν. Ενσπείρουν παντού το φόβο και τον τρόμο. Εμπρησμοί εκδηλώνονται σε κάδους απορριμμάτων, σε μέσα μαζικής μεταφοράς, περιπολικά και όπου αλλού βρουν πρόσφορο έδαφος. Παραλύει η ζωή της πόλης για όσο διάστημα διαρκούν οι δραστηριότητές τους. Όταν πάλι δεν εκδηλώνονται ενεργητικά, βλάπτουν και πάλι το κοινωνικό σύνολο με την παθητικότητά τους. Ζουν εις βάρος των άλλων, αφού στο σύνολό τους δεν εργάζονται. Η πολιτεία στερείται υπηρεσιών και της συνδρομής ενός μέρους του ενεργού δυναμικού της. Οι περιθωριακοί, λοιπόν, είτε ζουν παθητικά, είτε δρουν ενεργητικά, δημιουργούν προβλήματα σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο.
    Υπάρχουν βέβαια και κάποιες κατηγορίες ατόμων (Αμεα, τυφλοί, υπερήλικες, άστεγοι κ.α.) που περιθωριοποιούνται, λόγω της ιδιαιτερότητάς τους από την ίδια την κοινωνία. Τα άτομα αυτά, συνήθως, δε δημιουργούν προβλήματα στους άλλους, υφίστανται όμως τις συνέπειες της περιθωριοποίησης που δεν επέλεξαν οι ίδιοι.
    Χωρίς αμφιβολία οι επιπτώσεις της περιθωριοποίησης είναι πολλές και οδυνηρές. Είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν κάποια μέτρα για τον περιορισμό, αλλά, εάν είναι δυνατόν και την οριστική εξάλειψη του αρνητικού αυτού φαινομένου. Πρωτεύοντα ρόλο μπορεί και επιβάλλεται να διαδραματίσει η οικογένεια. Να υπάρχει ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των γονιών και παιδιών. Να αφιερώνουν οι γονείς περισσότερο χρόνο στα παιδιά τους. Να αφουγκράζονται τα προβλήματά τους, να τα προσεγγίζουν και να προσπαθούν να δίνουν λύση με την πειθώ και το διάλογο. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό να καταφεύγουν στους ειδικούς. Δομημένη οικογένεια σημαίνει και δομημένη κοινωνία. Το μητρικό ή πατρικό χάδι μπορεί να ζεστάνει την παγωμένη ψυχή του νέου και να τον συγκρατήσει από ενέργειες και συμπεριφορές που μπορεί να βλάψουν τον ίδιο και το κοινωνικό σύνολο. Αναμφίβολα η οικογένεια μπορεί να κάνει πολλά, ώστε τα παιδιά να μη βρίσκουν καταφύγιο στο περιθώριο.
    Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει και η σωστή παιδεία. Αυτή όπως και σε κάθε άλλη δύσκολη περίπτωση αποτελεί το καλύτερο φάρμακο. Καλλιεργεί ψυχικά και πνευματικά τον άνθρωπο. Του δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπίζει με κριτικό πνεύμα όλα τα θέματα που ανακύπτουν. Τον οπλίζει με εφόδια τέτοια, ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες της ζωής, να αντιστέκεται στις προκλήσεις του περιβάλλοντος και να συνυπάρχει και συμβιώνει αρμονικά με τα άλλα μέλη του στενού και ευρύτερου περιβάλλοντος. Είναι γνωστό ότι άτομα με σωστή παιδεία δύσκολα περιθωριοποιούνται.
    Τέλος, ιδιαίτερος και ξεχωριστός είναι και ο ρόλος της πολιτείας. Καθήκον και υποχρέωσή της είναι να άρει τις αδικίες και τις αντιξοότητες που περιθωριοποιούν τα άτομα. Να κατοχυρώσει την αξιοκρατία και να εδραιώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στους θεσμούς. Να εκσυγχρονίσει το σωφρονιστικό σύστημα, ώστε οι τρόφιμοί της, όταν εκτίουν την ποινή τους, να παραδίδονται στην κοινωνία καλύτεροι και όχι χειρότεροι, όπως συμβαίνει στις μέρες μας.


                            Πασχάλης Πούλος
                                 Φιλόλογος


Rate this item
(0 votes)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ

Facebook Fanpage

Η εφημερίδα δημοσιεύει άρθρα συνεργατών και αναγνωστών, τα οποία δημοσιεύονται με ευθύνη του συντάκτη του άρθρου κάθε φορά, και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υιοθετεί τις απόψεις αυτές.
Κύλιση στην Αρχή